Archive for the ‘Wokół kultury’ Category:

PROWADZONE DYSKUSJE

Można także dyskutować na temat tego, czy zastosowane tu miary zależności precyzyjnie pokazują związki występujące w gospodarce realnej. Czy współczynnik korelacji może być podstawą formułowania wniosków o  zależnościach przyczynowo-skutkowych. Na ten aspekt zwracał uwagę W. Dubla, polemizując z artykułem, który poprzedził niniejsze opraco­wanie .Warto więc przyjrzeć się tej sprawie. Jeśli zmienna x jest skorelowana w sposób istotny ze zmienną y, to można sformułować co najmniej trzy hipo­tezy na temat związków przyczynowo-skutkowych:  zmiany zmiennej x są przyczyną zmian zmiennej y,   zmiany zmiennej y są przyczyną zmian zmiennej x,    istnieją jakieś inne zmienne, których zmiany oddziaływują na zmienne x i y.Mówimy tu
Czytaj więcej


SKŁADNIKI DOCHODU

Mogli­byśmy zatem twierdzić, że dynamika nie wpływa na strukturę dochodu na­rodowego. Równocześnie jednak dysponent tego dochodu nie ma pełnej swobody przy jego podziale. Do określonych decyzji jest on tak lub inaczej przymuszany. W naszych warunkach ów przymus odnosi się do trzech składników dochodu: do inwestycji produkcyjnych i nieprodukcyjnych oraz do spożycia zbiorowego. Wielkością resydualną wydaje się przyrost środków obrotowych i rezerw oraz spożycie indywidualne. Wynika to nie tylko z określonych cech polityki gospodarczej. Bierze się także stąd, że inna jest natura składników zaliczanych do każdej z grup. Spożycie zbioro­we, inwestycje produkcyjne i nieprodukcyjne są w znacznym stopniu finanso­wane z funduszy społecznych.
Czytaj więcej


W MNIEJSZYM STOPNIU

W mniejszym stopniu są one funkcją realnej wiel­kości dochodu narodowego. W mniejszym stopniu niż spożycie indywidu­alne i przyrost środków obrotowych podlegają one skutkom słabszej i   większej niż założono w planie dynamiki dochodu narodowego. Może się zdarzać, że w tych latach, w których — z jakichś innych względów — do­chód rósł szybciej, zwiększał się także udział przyrostu środków obrotowych i   spożycia indywidualnego, w tych zaś — w których z podobnych przyczyn dynamika dochodu słabła — zmniejszał się ich udział. W tym zatem sensie dynamika dochodu mogła wpływać na jego strukturę.Czy wyklucza to jednak zależność odwrotną? Wydaje się, że nie. Jeśli bowiem z jakichś
Czytaj więcej


WIELKOŚĆ SKŁADNIKÓW

Wielkość tych składników, które w największym stopniu mają charakter losowy wpływa na tempo wzrostu. Z jednej strony w latach dobrych, z przyczyn niezależnych od struktury dochodu, struktura ta dodatkowo przyczynia się do zwiększenia dynamiki, z drugiej zaś strony w latach złych (np. wywołanych nieurodzajem w rolnictwie) struktura dochodu narodowego dodatkowo hamuje rozwój gospodarczy. Jesteśmy tutaj bardzo blisko prawidłowości sformułowanych w-cytowanych fragmentach Kapitału. Jeśli na skutek nieurodzaju bądź gwałtownego wzrostu cen materiałów importowanych zmniejszają się zasoby dostępnych środków obrotowych, to po to, by chronić osiągnięty poziom produkcji, trzeba dokonać zmian w strukturze kapitału. Można to osiągnąć w dwojaki sposób. Trzeba ogra­niczyć nakłady
Czytaj więcej


ZJAWISKA KRYZYSOWE

Jeśli natomiast mate­riałochłonność nie zmienia się lub rośnie, a zasoby kapitału trwałego i zmien­nego są powiększane w dotychczasowym tempie, to musi to wywołać zaha­mowania w procesie reprodukcji. W skrajnych przypadkach może dopro­wadzić do kryzysu. Z taką dokładnie sytuacją mieliśmy do czynienia w drugiej połowie lat siedemdziesiątych. Zjawiska kryzysowe ogarnęły w tamtym okresie nie tylko polską gospodarkę. W Polsce jednak ich skutki dostrzec można naj­wyraźniej w jednym składniku dochodu narodowego podzielonego — w przyroście środków obrotowych i rezerw. W tym czasie zwiększał się udział w dochodzie narodowym wszystkich składników spożycia, malał natomiast udział akumulacji z tym jednak, że w tej ostatniej systematycznie
Czytaj więcej


PRZY INNEJ POLITYCE

Przy innej polityce makroekonomicznej nie znaleźlibyśmy się w tak trudnym położeniu. Analiza współzmienności udziału materiałów, paliw i energii w produkcie globalnym, udziału przyrostu środków obrotowych i rezerw w dochodzie narodowym podzielonym brutto (ceny z 1977) oraz dynamiki dochodu na­rodowego wytworzonego brutto wskazują, że najwyższą dynamikę dochodu narodowego notujemy w tych latach, w których niska materiałochłonność produktu globalnego i dochodu narodowego spotyka się z wysokim udzia­łem przyrostu środków obrotowych w dochodzie narodowym podzielonym brutto. Najwolniej dochód rośnie wówczas, gdy wysokiej materiałochłon­ności towarzyszy niski udział przyrostu środków obrotowych.Lata siedemdziesiąte szczególnie plastycznie ilustrują tę współzmienność. W pierwszej połowie notujemy względnie niskie wskaźniki materiałochłon­ności oraz
Czytaj więcej